راهنمای بیماران مبتلا به بیماری های گوش، حلق و بینی

خون دماغ (اپیستاکسی)

شایع ترین علت خونریزی بینی ضربه های خفیف است. ضربه های شدید باعث شکستگی استخوان بینی شده و ضربه های خفیف نظیر دستکاری بینی با انگشت آسیب به ناحیه عروقی وارد آورده و سبب از بین رفتن مخاط آن ناحیه می شود. عوامل مهم در کنترل خونریزی های بینی عبارتند از: علت، محل خونریزی، نحوه معالجه آن

چرا خون دماغ اتفاق می افتد؟

طبق آمار بطور تقریبی یک نفر از هر 10 نفر دست کم یکبار سابقه خونریزی شدید از بینی داشته است. بینی ما روزانه مقدار زیادی ترشح (مایع بینی) ایجاد می کند (در حدود یک لیتر). ترشحات مزبور که 95% آن آب است هوایی را که به ریه ها می فرستیم مرطوب می نماید. با بالا رفتن سن و پیر شدن، رطوبت بینی به خشکی می گراید. غشای ظریف داخل بینی خشک و شکننده می گردد و عروق با کمترین فشار، پاره شده، موجب بروز خون دماغ گردیده و حتی بالا کشیدن ساده بینی یا عطسه ای ملایم می تواند این حالت را به وجود آورد. حوادثی مانند ضربه به بینی، عطسه کردن هنگام سرما خوردگی، وجود شی خارجی در بینی، دستکاری بینی و امثال آن می توانند خونریزی بینی را پدید آورند.

علل خون دماغ:

•    عوامل مختلفی از قبیل داشتن توده های بینی، راه رفتن در زیر آفتاب به مدت زیاد، بالا رفتن ناگهانی فشار خون و بعضی از بیماری های خونی و ضربه به بینی از علل مهم خونریزی از بینی هستند.
•    عوامل موضعی: در میان عوامل موضعی که سبب خونریزی بینی می شوند، می توان از ضربه های وارده به صورت، واکنش التهابی، تغییر شکل ساختمانی، وجود جسم خارجی، تماس با مواد شیمیایی سمی، مداخله جراحی و تومورهای داخل بینی نام برد. ضربه موضعی یکی از شایع ترین علل خون دماغ است.
•    یکی از عوامل خونریزی شدید بینی در پسران، آنژیوفیبروم است. این تومور خوش خیم عروق داخل بینی باید در موارد خونریزی شدید مکرر بررسی گردد.
•    فشار خون بالا
•    مصرف داروهای ضد انعقادی: داروهایی که موجب رقت خون می شوند؛ مثل آسپیرین، بروفن، وارفارین (که برای مشکلات لخته شدن خون تجویز می شود).
•    سرما خوردگی، عفونت های بینی و سینوس

درمان

•    حفظ خونسردی
•    راست و مستقیم بنشینید، سر را به جلو خم کنید تا خون به گلو جریان نیابد. بینی را به مدت 10 دقیقه و یا تا زمان توقف خونریزی با انگشت شست و سبابه از جایی که استخوانی نیست (قسمت نرم بینی)، گرفته و فشار دهید و فشار دهید و بصورت ممتد نگه دارید.
•    کمپرس سرد باید روی پیشانی و روی گونه ها و بینی گذارده شود.

چه زمانی بایستی به پزشک مراجعه شود؟

اگر گرفتن بینی 20 دقیقه به صورت ممتد طول کشید و خون بند نیامد و یا فرد دچار سرگیجه و رنگ پریدگی (علائم شوک) شده باشد، بایستی به سرعت به اورژانس مراجعه کند.

پزشک چه اقدامی انجام خواهد داد؟

•    فشار خون بالا را کنترل می کند.
•    اگر خون دماغ متوقف نشود، برای بند آوردن از تامپون (پنبه یا گاز آغشته به دارو) استفاده می کند. این کار با بی حسی موضعی انجام می شود. بعد از چند روز می توان تامپون را برداشت.
•    اگر خون دماغ مکرراً ایجاد شود و عود خونریزی از دماغ بخاطر شکننده بودن رگ های خونی باشد، از طریق سوزاندن (کوتر کردن) انتهای رگ، به درمان آن می پردازد (البته سوزاندن در همه موارد امکان پذیر نیست).
و همچنین، در صورت تکرار خون دماغ، فرد را از نظر بیماری های خونی و غیره بررسی می کند.

پیشگیری از خونریزی مجدد

•    بینی را مرطوب نگه دارید (با استفاده از سرم شستشو و پماد تجویز شده توسط پزشک)
•    خانه را مرطوب سازید.
•    بر مصرف دارو نظارت داشته باشید.
•    از خم شدن یا بلند کردن اجسام سنگین اجتناب نمایید.
•    هنگام عطسه کردن، هوای خروجی را از طریق دهان خارج کنید.
•    از فعالیت شدید خودداری کنید و آن را به حداقل برسانید.
•    از دستکاری بینی خودداری کنید.
•    بهداشت مکرر دهان را رعایت نموده و مایعات کافی بنوشید (ترجیحاً گرم نباشد).